Steeds vaker is er sprake van nieuw samengestelde gezinnen. In Nederland wonen inmiddels zo’n 180.000 gezinnen die zijn samengesteld uit een gescheiden ouder, diens nieuwe partner en kinderen uit hun eerdere relaties.

Na een scheiding komen mensen een nieuwe partner tegen, die zelf ook kinderen heeft, en soms krijgt het nieuwe stel samen ook weer kinderen. Het maken van een testament voor deze situaties geeft vaak wel wat hoofdbrekens, en het komt ook regelmatig voor dat mensen denken dat het testament, gemaakt tijdens de vorige relatie, nog wel volstaat. Maar dit gaat niet op in een nieuwe gezinssamenstelling!

Een goed testament geeft rust in de nieuwe situatie

Het regelen van de erfenis bij deze samengestelde gezinnen blijkt niet alleen ingewikkelder, het ligt veelal ook gevoeliger. Die gevoeligheid is natuurlijk begrijpelijk. Zeker voor kinderen die in een nieuwe situatie hun vader en/of moeder moeten leren delen. Het is dan ook erg belangrijk dat ouders die, na een scheiding of na het overlijden van hun partner, een nieuwe liefde vinden hun nalatenschap goed regelen.

We raden nieuwe stellen, die besluiten niet opnieuw te trouwen aan om een samenlevingscontract op te stellen, gekoppeld aan een testament. Zo voorkom je veel narigheid in het geval een van beiden overlijdt. Trouwen is natuurlijk ook een optie maar, afhankelijk van de situatie, financieel niet altijd de beste keus. Zo adviseren we twee zestigers met ieder een eigen vermogen om niet in gemeenschap van goederen te trouwen.

Met betrekking tot de erfbelasting geldt dat partners met een samenlevingscontract 6 maanden na het afsluiten daarvan gelijkgesteld zijn aan gehuwden. Ze betalen dan het lage belastingtarief van 10 tot 20 procent, afhankelijk van de hoogte van de erfenis. Ook geldt een vrijstelling van
ongeveer € 636.000,00.

Wat regel je zoal in een testament van een samengesteld gezin?

Meestal zie je dat in een testament wordt afgesproken dat de langstlevende partner de volledige erfenis ontvangt. Als de langstlevende dan ook overlijdt, gaat de erfenis over naar de kinderen. Zeker in het geval van een samengesteld gezin adviseer ik om de respectievelijke erfenissen na te laten aan eigen vlees en bloed. Op die manier wordt het vermogen zodanig opgedeeld, dat kinderen alleen de erfenis van de eigen ouder ontvangen. Je kunt je voorstellen dat daarmee veel eventuele problemen worden voorkomen.

Vruchtgebruik van goederen

Maar er komt nog veel meer kijken bij een overlijden van een partner in een samengesteld gezin. Hoe zit het bijvoorbeeld met vruchtgebruik en dergelijke?

Vruchtgebruik is het recht om gebruik te maken van goederen die aan een ander toebehoren. De kinderen erven de woning maar de nieuwe partner kan er in blijven wonen, bijvoorbeeld. In hoeverre dit gunstig is, hangt van een aantal factoren af. Eén daarvan is de vraag of er nog een hypotheek rust op het huis. Zo ja, dan zou dit een fiscaal onaantrekkelijke situatie kunnen opleveren voor de toekomstig ervende kinderen.

Een goed beschreven testament laat geen ruimte voor discussie. Daarom is het, zeker met het oog op de toekomst van de kinderen, aan te raden om daar nu in te investeren. Uiteindelijk wil tenslotte iedereen het beste voor zijn/haar kroost!

Actuele case rechtbank Rotterdam

De rechtbank in Rotterdam moest onlangs oordelen over een dergelijke situatie. De moeder van twee kinderen had in 1980 een testament gemaakt. Zij was toen nog getrouwd met de vader van de kinderen. Zij vermeldde in haar testament dat haar wettelijke erfgenamen moesten erven. Op dat moment waren dat haar man en kinderen. Nadat haar man overleed trouwde zij opnieuw, maar haar testament vergat zij aan te passen.

Toen zij in 2014 overleed vonden de twee kinderen dat zij recht hadden op de erfenis van hun moeder. Hun vader was immers overleden. Maar de stiefvader wees naar het testament uit 1980 en vond dat hij ook een wettelijke erfgenaam was. Hij claimde een derde deel van de erfenis. Ze kwamen er met elkaar niet uit en de ruzie werd voor de rechter uitgevochten.

De rechter vond dat het testament niet meer voldoende duidelijk was voor de situatie van het nieuwe gezin en gaat het testament uitleggen. Volgens de wet moet de rechter dan kijken naar de verhoudingen die de moeder in 1980 heeft willen regelen en naar de omstandigheden waaronder zij toen haar testament heeft gemaakt. Na het afwegen van alle omstandigheden en verhoudingen bepaalt de rechter uiteindelijk, dat de twee kinderen de enige erfgenamen zijn en dat hun stiefvader niet meedeelt in de erfenis.

Achteraf bekeken zal de familie nooit weten wat de bedoeling van de overleden moeder is geweest en of de rechter het juiste heeft beslist. Wel is het zeer waarschijnlijk dat zij nooit gewild zou hebben dat haar man en kinderen in een procedure voor de rechter verwikkeld zouden raken, door haar testament.

Testament onontbeerlijk voor samengesteld gezin

Samengestelde gezinnen komen inmiddels in groten getale voor. Beide ouders hebben kinderen, beide ouders brengen – positief of negatief – vermogen in. Wat nu als er verder niets is geregeld en een van beide ouders overlijdt? Ook hier is voorkomen het beste. Er valt, als er niets is geregeld, weinig te “genezen”. Voorkom nare dingen en regel nu samenlevingscontract of huwelijkse voorwaarden en testamenten. Bijkomend voordeel: vaak bespaart u in fiscaal opzicht vele malen meer dan dergelijke regelingen u kosten.

Zonder testament kan de situatie zich voordoen dat de kinderen van de overleden ouder een deel van de erfenis aan zich voorbij zien gaan. De huidige wet voorziet in bescherming van de langstlevende ouder, kinderen kunnen hun deel pas opeisen nadat ook de langstlevende ouder is overleden.

De wet voorziet niet in de situatie van hertrouwen of samenwonen. Ook in de situatie met stiefkinderen of als er uit de nieuwe relatie kinderen worden geboren, voorziet de wet niet, althans niet afdoende. Om dat te ondervangen is er de mogelijkheid om een testament op te maken.

In de wet is vastgelegd in welke volgorde nabestaanden recht hebben op (een deel van) de erfenis. Zonder verdere regelingen is de kans in een samengesteld gezin groot dat een deel van de erfenis van de ene partner via diens kinderen onbedoeld naar de ex-partner gaat. Dat kunt u voorkomen met een testament.

Hoe u het ook regelt, de mogelijke problemen moeten niet worden onderschat. Wat bijvoorbeeld als uw nieuwe echtgenote na uw overlijden haar testament weer aanpast en alleen haar eigen kinderen tot erfgenaam benoemt? Wat als kinderen niet willen dat uw nieuwe echtgenoot de erfenis krijgt? Wat als stiefkinderen een groter deel van de erfenis willen hebben, enzovoort.

Heeft u ook te maken met een samengesteld gezin? Zorg dan dat u tijdig uw testament maakt of laat controleren. Wij nemen graag uw mogelijkheden met u door.

Share This